على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
4021
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ اى من اول الايام . و قوله تعالى : وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ : يعنى بنعمتهاى خدا . و يوم القيام و يوم القيمة و يوم البعث و يوم الحشر و يوم الميزان و يوم الدين و يوم الجواب و يوم السؤال و يوم القرار و يوم الوعد و يوم الجزاء و يوم الحساب و يوم الجمع و يوم الفصل و يوم الموعود و يوم الميعاد و يوم الواقعة : مراد از همه روز رستخيز و روز قيامت است . و يوم الحصاد : هنگام درو . و يوم مجموع له الناس : روز قيامت . و يوم مشهود : روز عرفه . و يوما واحدا : يك روز . و كل يوم : هر روز . و يوما من الايام : روزى از روزها و يك روزى . و يوما فيوما : روز بروز و هر روز بدون مهلت و بدون ترك . و اليوم : امروز . و اول يوم : نخستين روز . و يوم يوم : هر روز . يوم ( yavm ) ا . پ . مأخوذ از تازى - روز . يوم ( yavam ) م . ع . يوم يوما ( از باب سمع و حسب ) : بدبخت روز گرديد . يومى ( yavmi ) ص . پ . مأخوذ از تازى - روزانه و هر روزى . و منسوب بيوم . يومئذ ( yavma'ezen ) ا . ع . درين روز و درين هنگام و در آن زمان و در آن هنگام . يوميه ( yavmiyye ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - روزانه و هر روزى و چيزى كه هر روز و بطور استمرار به كسى مىدهند . و اخراجات يوميه : خرجهاى هر روزى . يون ( yun ) ا . پ . فلس و فلوس . و نمد و نمد زين . و رنك و لون . و نام رودخانهاى . يون ( yun ) و ( yavan ) ا . ع . نام پسر يافث . يون ( yavan ) ا . ع . نام دهى در يمن . يونان ( yun n ) ا . ع . نام قريهاى نزديك بعلبك . و نام قريهء ديگر در ميان بردعة و بيلقان . يونان ( yun n ) ا . پ . نام مملكتى كوهستانى از اروپاى شرقى واقع در انتهاى شبه جزيره بالكان و سطح آن مساوى 127000 كيلومتر مربع و داراى 7000000 نفر جمعيت و پايهتخت حاليه آن شهر آتن و اين مملكت را مردم فرنك گرس و خود اهالى هلن مىگويند و صاحب برهان قاطع مىنويسد يونان نام ولايتى بوده كه سكندر آب در آن انداخته آن را خراب كرد و اين قول صاحب برهان چندان بىمأخذ نيست و گويا مراد آن از يونان جزاير چندى بوده كه اكنون باسم جزاير يونين معروف و واقع در درياى يونين مىباشند و مىتوان گفت كلمه يونان مأخوذ از همين لفظ يونين باشد . يونانى ( yun ni ) ص . پ . منسوب بمملكت يونان . يونانيان ( yun ni n ) پ . ج . يونانى . يونانيت ( yun niyyat ) ا . پ . رسوم و عادات مردم يونان . و طريقه و روش آنان . يونتئيل ( yunt - 'il ) ا . پ . نام سال هفتم از دوره اثناعشرى كه سال اسب باشد . يونس ( yunas ) ا . پ . نام پيغمبرى كه بتازى ذا النون گويند . و يونس در دهان ماهى شدن : رفتن روز و آمدن شب . يونس ( yunos ) ا . ع . نام پيغمبرى كه ذا النون نيز گويند . يونغار ( yunq r ) ا . پ . نوعى از ساز تركى كه داراى سه تارست . يونقار ( yunq r ) ا . پ . مأخوذ از تركى - تار و سازى كه مىنوازند . و هر تار و رشته . يونيوس ( yunius ) ا . پ . نام ماه ششم از ماههاى فرنگى . يؤوس ( ya'us ) ص . ع . رجل يؤوس : مرد نوميد . يوه ( yuh ) و يوهر ( yuhar ) و يوهه ( yuhe ) ا . پ . نوع پستى از باز شكارى كه تعليمپذير نيست . يؤيؤ ( yo ' - yo ' ) ا . ع . مرغى شكارى شبيه بباشه . ج : يآئى . يهان ( yah n ) ا . پ . بلغت زند و پازند : يزدان كه يكى از نامهاى خداى تعالى جل جلاله باشد . يهدان ( yohd n ) ع . ج . يهود . يهديك الله ( yahdik - all h ) پ . كلمهء دعاى مأخوذ از تازى - يعنى هدايت كناد ترا خدا . يهر ( yahr ) و ( yahar ) ا . ع . تابان . و جاى فراخ . و لجاجت و ستيهيدگى . و ذويهر و يا ذويهر : نام يكى از ملوك حمير . يهر ( yohr ) ا . پ . ميل و خواهش و آرزو . يهره ( yohre ) ص . پ . آرزومند . يهفوف ( yahfuf ) ا . ع . مرد بددل . و مرد گول و احمق . و مرد تيزخاطر . و زمين بىآب و گياه . يهم ( yohm ) ع . ج . ايهم و يهماء .